In de nacht van 5 op 6 april 2009 wordt de Abruzzen getroffen door een geweldige aardbeving.

De klok stond stil op 3:32, in de hoofdstad l’Aquila. De oude binnenstad ligt aan puin.

 

Voor dorpen en stadjes  in de omgeving zien we dat de opbouw een onmogelijke opgave is. Het geld, de mankracht, de wereldaandacht, alles ontbreekt.

Ik laat foto’s zien van Onna, een voorstadje van l’ Aquila dat totaal verwoest is. Na tien jaar is daaraan nog niets gedaan. Alles is onder gegroeid en overwoekerd met planten en grassen.

Veel stadjes en dorpen in de omgeving zijn licht tot zeer ernstig getroffen.

 

Vanaf oktober 2009 gaan we met grote regelmaat kijken naar de ontwikkelingen.

Navelli, een bergstadje heeft ook geen oud stadshart meer, ook daar zien we geen weeropbouw. De bewoners van de hoofdstad l’Aquila zijn zich er van bewust dat de wederopbouw van de stad afhangt van hun veerkracht. Elk bezoek zien we dat en in mijn boek geef ik daarvan met foto’s en een verslag een weergave.

Abruzzo, bitter en zoet.

 

 

 

 

 

 

 

 

We stoppen bij Civitella del Tronto. Alle stadjes zijn oud, hebben kleine stijle straatjes waar nauwelijjks een auto door kan. De Italianen zijn ware kunstenaars achter het stuur. Een supersmal straatje, waarin de winkelier zijn zonnescherm omlaag heeft, met aan de overkant van het straatje een terrasje. Die grote vrachtauto zal toch zijn lading bij de kerk afleveren want die kerk wordt gerestaureerd. De dames op het terras zijn in gesprek en zien alleen elkaar. Met een prachtig staaltje rijkunst schuift de wagen langs stoeltjes en scherm.

We komen in Campli, een middeleeuws stadje De kerken zijn na 6 april 2009 gesloten en de huizen zijn te koop of te huur. Er loopt een vader met een zoon, bij het restaurant zitten enkele mensen en wij komen tot de conclusie dat Campli ook getroffen is door de aardbeving. De mensen zijn vertrokken uit hun huizen en de boel kan bewoond worden nadat het is gerestaureerd. Op een terras verder het binnenland in horen we, ‘Ja het heeft hier wel geschud we hebben het wel gevoeld maar alles is blijven staan.’

 

 

 

In Campli is echter een straatje waar de auto moet blijven staan. Dat is voor het kleinste straatje van Italie. Een broodmagere man met zijn slanke vrouw en kinderen loopt er door maar ik ga het niet proberen en Frits al helemaal niet. Behalve het smalste straatje moet je ook de heilige trappen gezien hebben, met prachtige schilderingen. Je betreedt deze trappen als boetedoening en gaat op je knieen naar boven.

We komen in Castel del Monte, daar is de film, The American met George Clooney in de hoofdrol opgenomen, net na de aardbeving. Ook hier is het oudste deel onbewoonbaar. Alle bewoners van het dorp, 562 hebben in de film meegespeeld, maar omdat er in het dorp geen bioscoop is heeft nog vrijwel niemand de film gezien. De burgemeester vertelt dat tijdens de opnames hij niet kon werken omdat alle locaties van het dorp in gebruik waren. Acht kilometer verderop ligt Rifugio della Rocca. Hier is ‘De Naam Van De Roos’ opgenomen en ‘Koning David’ en vroeger ‘Lady Hawke’.

Het bergdorp Stefano di Sessanio  op zo’n 1250 m hoogte ligt ook dichtbij Castel del Monte, vijftien kilometer verderop. Dit dorp is volledig opgekocht en gerestaureerd tot hotel. Alle leegstaande huisjes zijn in oorspronkelijke staat teruggebracht en zijn nu hotelkamertjes. Eerlijk gezegd, denk ik dat als de filmwereld deze interessante bergdorpen ontdekt, allemaal met hun eigen karakter, er een nieuw soort toerist de Abruzzen zal ontdekken. Misschien zorgt de ‘set-jetting’ dat de Abruzzen de aandacht krijgt die het nodig heeft en die het verdient.

 

 

 

We vervolgen onze tocht en komen langs ruige bergen en rotsen. In de rivier diep in de kloof naast de weg zien we prachtige gorges. Verderop is een stuw gezet en zo is er een geweldig groot stuwmeer ontstaan. De Abruzzen geeft weer hoe het land is. Ruige rotsen, hoge bergen, diepe kloven, schrale hoogvlaktes, brede valleien helemaal vol beplant. Stille rotsen, hoge bergen, diepe kloven, schrale hoogvlaktes, brede valleien helemaal volbeplakt. Stille interessantl dorpjes en verlaten huizen. Er is nog een hoop te ontdekken en te genieten.

Tortoreto ligt aan de kust in de provicie Teramo.

Teramo is de noordelijkste provincie van de Abruzzen, voor een groot deel gelegen aan de Adriatische kust. Dit is het enige laaggelegen gebied van de Abruzzen. Hier verbouwt mengraan,geschikt voor de pasta-industrie, la Cecco, Dit gebied zorgt voor bedrijvigheid, met enkele grote steden, met scholen, winkels en industrieen.

Vandaag maken we een tochtje het binnenland in. Bij helder weer, beheersen de hoge bergtoppen van de Gran Sasso het landschap en noordelijker genieten we van de twee bergtoppen van de Monti della Laga. De Gran Sasso bergen zijn bijna 3000 meter hoog, de toppen zijn kaal en een groot deel van het jaar met sneeuw bedekt. De bergtoppen van de Monti della Laga liggen ook boven de boomgrens maar zijn groen begroeid. Met schitterende vergezichten beginnen we onze dag door een breed dal. We rijden in de Cabrio en de hele dag zijn we omgeven door de geuren van Italië. Was dat enkele weken geleden de acacia, nu is het de linde die in volle bloei langs velden en wegen de lucht vult met geur en pluis. Bij de dorpen en stadjes geurt de jasmijn. Stap ik uit de auto om een foto te maken dan geurt de auto naar munt, want daar stond ik middenin. Aan stadsmuurtjes groeit en bloeit het kappertje, een wonderschoon bloemetje met tere witte bloemblaadjes paars geaderd waarin het kappertje zich ontwikkelt.

In het brede dal waar we door rijden wordt de grond goed gebruikt. We zien korenveldjes, van een lagere soort dan wij kennen, aardappels, kool, mais, tarwe, zonnebloemen, bonen, tabak. De mensen op het veld hebben hun hoofd bedekt tegen de zon.  Het is vandaag ongeveer 30 graden, gelukkig is er een zacht zeewindje maar de hele dag in deze zon op het land werken is geen simpel klusje. Hier en daar staan verkoopstalletjes met meloenen en tomaten. Er wordt gebruik gemaakt van zonnecellen.  Aan de huizen zien we de grote strijd tegen de armoede. Verlaten huizen, bouwvallen, maar ook veel huizen in aanbouw staan er verlaten bij.  Waarschijnlijk verdienen de bezitters ergens anders hun geld om daarmee de woningen in de regio van hun roots weer te kunnen opbouwen. Gelukkig staan er ook veel nieuwe huizen en grote villa’s, waar b&b of agriturismo wordt aangeboden. De verschillen zijn groot, tankt een oud mannetje voor 20 euro in zijn oude Fiatje. Op hetzelfde moment komt een jongeman in een rode Ferrari langs en zoeft weer weg. De Abruzzen is arm, hoe kan iemand zich een Ferrari veroorloven.

 

 

We zien in dorpen paddenstoelenfeesten aangekondigd en ook al is het voorjaar, zo hoog in de bergen zal het sneller regenen waardoor de paddenstoelen en truffels het hele jaar te vinden zijn. We hebben intussen de brede vallei verlaten en rijden op smalle bergweggetjes. Soms met prachtige uitzichten en soms door dichte bossen. De wegen zijn zeer slecht. Tot onze verrassing is het druk ook op deze bergweggetjes. Overal wonen mensen, overal zijn kleine dorpjes met pleintjes en barretjes met mannen. Ze leggen een kaartje, drinken een biertje, een klein glaasje , of gebruiken niks.. In de dorpjes is vaak een levensmiddelen winkeltje. Voor andere zaken moet veel kilometers gereden worden. Frits is op zoek naar de chitarra, waarop je pasta snijdt. Wij worden verwezen naar een ijzerwinkeltje zo’n 40 kilometer verder door de bergen.

Dit is het eerste deel van deze dagreis, morgen de rest.

 

 

 

 

 

“Abruzzo, bitter en zoet.” Een impressie uit het hoofdstuk: 

 Toeristen in de natuurparken.

 

Daar waar de mensen verdwijnen nemen de dieren de ruimte in. Onze tegenliggers op de openbare weg zijn paarden, soms zonder bel dan zijn ze van niemand. Hebben ze een bel dan weet de eigenaar ze terug te vinden. We zien meer viervoeters de weg gebruiken,  koeien, ezels, muilezels, schapen en natuurlijk honden.

In de natuurparken leven de gems, de wolf, de beer, de lynx, de vos, de otter, de adelaar, de gier en de sneeuwmuis, een heel groot soort hert, hoog op de poten en een korte rug, soms heb je geluk er iets van te zien. Dieren die alleen op toendra-achtige gebieden leven, dieren die zich thuis voelen in onherbergzame rotsachtige bossen en bergen. Flora en fauna, resten uit de IJstijd, die in het hooggebergte van de Abruzzen overleven. Ongeveer 75% van alle Europese dier- en plantensoorten vinden we hier.

De vos en grote kuddes wilde varkens zijn in heel Italië, dus ook hier aanwezig , maar in deze vaak ondoordringbare bossen houden ook de wolf  en de bruine beer  elkaar gezelschap. De marsicaanse beer leeft nog in het Majellapark. Daar is ook een

berenmuseum. Je kunt in de winter een speciaal wolfsweekend meemaken. In een groepje onder leiding van een gids volg je de sporen van de wolf en je ziet dan ook ander wild.

Deze dieren zijn allemaal beschermd. Ursula in Opi vertelt: Ze heeft een restaurantje en de producten die ze nodig heeft om haar gasten te verwennen, verbouwt ze zelf. In het voorjaar krijgt ze echter een tweejarige beer op bezoek in haar tuin. In de zomer en herfst geeft de natuur voedsel voldoende voor de beren. In de winter houden ze hun winterslaap en als ze hongerig wakker worden uit hun winterslaap geeft de natuur nog geen voedsel. Dan komen de beren naar de dorpen, want bij de mensen is voedsel. De beer is beschermd, dus Ursula ziet met lede ogen hoe haar  tuin geplunderd wordt.

Op 1 oktober wordt de jacht op de wilde varkens geopend.  Veel burgemeesters nodigen  de jachtvereniging al half september uit en geeft dan een jachtvergunning aan de jagers, omdat de wilde varkens een ware plaag beginnen te worden. Daarna is het geknal niet meer van de lucht. Ik zag op een  youtube filmpje  een cinghiale, moedervarken met jong die de restanten voedsel van een terrastafeltje soldaat maakten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dit is een kopie uit  “Abruzzo, bitter en zoet”

 

toeristen in de natuurparken 

De regio Abruzzen ligt ten oosten van Rome. De hoofdstad is l’ Aquila.

De Abruzzen bestaat uit vier provincies, l’Aquila, Teramo, Chieti en Pescara.

De lange kuststrook van meer van 130 kilometer kenmerkt zich in het noorden door lange rustige zandstranden en in het zuiden door de karakteristieke ruige trabocchikust.

Achter de kuststrook ligt een groen, bergachtig land met enkele grote steden, waar scholen, winkels en industrie zorgen voor bedrijvigheid.

De rest van de regio ademt stilte. Vier grote natuurparken, een meest ontoegankelijk, beschermd natuurgebied, bepalen het karakter.

De breuklijn in de aardkorst veroorzaakt met grote regelmaat heftige aardbevingen die het hart van de oude stadjes in ruïnes verandert. De ruggengraat van Italië

Veel kerken, kastelen, musea, historische stadjes, romantische dorpen, grotten en opgravingen ademen de eeuwenoude geschiedenis van dit gebied.

 

De bewoners van de Abruzzen.

Het land heeft ervoor gezorgd dat de mogelijkheden voor ontplooiing minimaal zijn. De mens is op zichzelf teruggeworpen. Zo vormen het geloof en sociale verplichtingen de basis van het bestaan, tradities staan centraal in hun leven.

We maken met elkaar, Italiaan en Nederlander, grapjes over het geloof en de paus en de hemel. En de Italiaan vloekt op de naam Maria, maar als het erop aan komt staat een foto van de paus op elke schoorsteen

Elke Italiaan heeft een naamheilige, zijn heiligverklaring geeft hem de kracht te waken over hun geliefden. Veel kapelletjes met het beeld van heiligen staan vol verse bloemen. Vooral in de stille week staan voor de biechtstoel rijen gelovigen te wachten op hun beurt. Ook elk gehucht, dorp en stad heeft zijn eigen heilige, die geëerd wordt met processies en eetfeesten die soms een dag maar ook een week kunnen duren. Deze heiligen beschermen de samenleving tegen aardbevingen, ziektes, rampspoed als oorlog. De bakermat van het christendom ligt in Rome. Vanuit het Vaticaan gaat nog steeds zo’n sterke macht uit naar de gelovigen, dat zelfs het stemgedrag en de mening van de Italianen in zaken als euthanasie, abortus en homoseksualiteit door de kerk worden bepaald.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

“Abruzzo, bitter en zoet“, vertelt over de regio Abruzzo ten oosten van Rome. De Romeinen beginnen deze regio te ontdekken om in de zomer de hitte te ontvluchten en in de winter te kunnen skien. De stille bergsteden nodigen bovendien uit om voordelig een woning buiten Rome te bemachtigen.

Nu wij nog: Tijd om de Abruzzen te ontdekken.

We zijn een keer op 1 augustus in de file vanuit Rome de Abruzzen in gereden. Auto’s zwaar beladen met imperials en als die niet voorhanden waren, goederen gewoon met spanbanden op en om de auto gebonden.

Grote strohoeden, hondenbench, vogelkooien, de hele menagerie gaat mee op vakantie, alle huisraad die nodig is voor een maand vakantie ook.

De hitte in de stad verruilen voor schone lucht met een aangenaam warm windje in de bergen is een begrijpelijke keus.

De Abruzzen bestaat uit vier beschermde natuurparken, van uitzonderlijke schoonheid en uiterlijk heel verschillend.

Wil je de lange reis vanuit Nederland niet met de auto maken dan zijn er rondom de Abruzzen luchthavens, zoals Rome, Pescara, Perugia en Bari.

In mijn teksten over contacten heb ik een paar adressen beschreven waar je een unieke vakantie zult ervaren, maar waar wij gebivakkeerd hebben in de Abruzzen is altijd een feest geweest omdat je overal ontvangen wordt als de verloren zoon.

Laat je verleiden, websites van de parken van noord naar zuid:

 

 

 

 

www.ilgransasso.it

www.parcosirentevelino.it

www.parcoabruzzo.it

www.parcomajella.it

 

 

 

 

 

Geboren in 1941- als zevende van acht kinderen – zijn zijn vroegste herinneringen verbonden met de tweede wereldoorlog.  Het hele dorp vlucht voor de geallieerden en als men na de bevrijding terugkomt in het dorp is alles verwoest en leeg. Pasetta, toen 4 jaar, slaapt met zijn babybroertje in de la van een commode. Elke avond wordt hij nat geplast door zijn broertje want hij ligt onder en zijn broertje boven. Moeder probeert geld te verdienen door zeep te maken van verschillende soorten vet en vader is net als opa wolvenvanger. Daarvoor imiteren ze het geluid van de wolven in de hoop dat zich een dier uit de roedel losmaakt. Wolven zijn een ramp voor de schaapherder en in koude tijden komen de wolven ook in de dorpen en stadjes op zoek naar eten.  Als kind maken ze hun speelgoed van alles wat ze op straat vinden. Speelgoed wordt er nooit gekocht in die tijd. Op 11 jarige leeftijd wordt het tijd geld te verdienen en staat Pasetta achter de bar in de Osteria van zijn ouders en verkoopt hij wijn. Een dag in het jaar is hij vrij, op 22 februari, dan vasten de mensen. Op deze dag heeft de heilige maagd Maria zich geopenbaard aan de inwoners van Barrea. De mensen mogen alleen water drinken en een paar aardappels eten. Er is veel werkloosheid. Men koopt wijn op de pof en belooft te betalen als er weer werk is. De schulden worden opgeschreven in een schrift. Sommigen hebben een schuld  van jaren. Men hoort wijn in huis te hebben als teken van gastvrijheid en als gast beledigt men deze gastvrijheid niet door voor de wijn te bedanken. Voordat de televisie komt was het trefpunt voor 18 jaar en ouder de kroeg. Pasetta leert in deze periode hoe de alcohol en de liefde tot vrolijke maar ook tot vervelende situaties kan leiden. Hoe twee rivalen onder hetzelfde raam een sonate zingen en de volgende dag de zonnebril echt nodig hebben of hoe door een zwaar bevochten en bevochtigd kaartspelletje de winnaar in het verkeerde bed belandt

Om Pasetta te ontmoeten reserveer je een plekje op camping la Genziana in Barrea, Zuid-Abruzzen.

Pasetta is als jongeman de werkloosheid ontvlucht door naar Amerika te gaan.

Zijn levensverhaal staat in ” Abruzzo, bitter en zoet”.

Nu steekt hij al zijn energie in het ontwikkelen van tochten in de bergen met zijn campinggasten.

De site van de camping geeft uitgebreid informatie.

In Pasetta vertelt (2) lees je het begin van zijn levensverhaal.

 

Francesca is geboren in Navelli. Ze zwaait daar nu de scepter in haar b&b abruzzo segreto. In “Abuzzo, bitter en zoet” maken we kennis met de laatste bewoners van het bergdorp. Ze vertelt over de maffia en zorgt dat we kennis maken met Gina de saffraankoningin.

www.italiaviamaria.nl

In mijn boek “Abruzzo, bitter en zoet” staan enkele interviews. Met daarin contacten, die ik aan jullie voorstel, omdat dat een mooi begin kan zijn van een ontdekkingstocht in de Abruzzen.

Barbara Summa woont in Amsterdam. Ze geeft daar haar wijnlessen, taal- en cultuurlessen.

In Ofena in de Abruzzen is ze nu ook haar zomerschool begonnen.

Ofena ligt ongeveer 60 kilometer van de luchthaven van Pescara. Je rijdt daar 50 minuten over.

Op haar site www.madrelingua.com lees je de vele mogelijkheden die ze biedt.

Ik kan het niet laten een tipje van de sluier op te lichten, want ze geeft kookworkshops, themaweken over volksfeesten, informeert je over de vele sportieve acties die je kunt ondernemen.

www.italiaviamaria.nl